ประกันสังคมแบ่งผู้ประกันตนเป็น 3 มาตรา คือ มาตรา 33 มาตรา 39 และมาตรา 40 แต่ละมาตราคุณสมบัติผู้สมัคร เงินสมทบ และสิทธิประโยชน์ต่างกันคนละชุด มีเพียงมาตรา 33 เท่านั้นที่มีสิทธิรับเงินทดแทนกรณีว่างงาน ส่วนมาตรา 39 และมาตรา 40 ไม่มีกรณีนี้เลยไม่ว่าจะจ่ายเงินสมทบเท่าไร
ประเด็นหลัก
- มาตรา 33 คือผู้ประกันตนภาคบังคับที่มีนายจ้าง คุ้มครอง 7 กรณีรวมกรณีว่างงาน จ่ายเงินสมทบ 5% ของค่าจ้าง (ฐาน 1,650-17,500 บาทต่อเดือน ตั้งแต่ 1 มกราคม 2569) นายจ้างสมทบให้เท่ากัน
- มาตรา 39 สำหรับคนที่เคยเป็นมาตรา 33 มาไม่น้อยกว่า 12 เดือนแล้วลาออก ต้องสมัครภายใน 6 เดือน จ่ายคงที่ 432 บาทต่อเดือน คุ้มครอง 6 กรณี ไม่มีกรณีว่างงาน
- มาตรา 40 สำหรับผู้ประกอบอาชีพอิสระ อายุ 15-65 ปี เลือกจ่ายได้ 70 100 หรือ 300 บาทต่อเดือน คุ้มครอง 3 4 หรือ 5 กรณีตามที่เลือก ไม่มีกรณีว่างงานทุกทางเลือก
- ข้าราชการใช้สวัสดิการรักษาพยาบาลและบำเหน็จบำนาญของราชการ ไม่ได้อยู่ในระบบประกันสังคม ส่วนพนักงานราชการอยู่ในระบบประกันสังคมเหมือนลูกจ้างเอกชน
ในบทความนี้
ประกันสังคมคืออะไร มีกี่มาตรา
สำนักงานประกันสังคม (สปส.) แบ่งผู้ประกันตนออกเป็น 3 กลุ่มตามมาตราของกฎหมายประกันสังคม ได้แก่ มาตรา 33 มาตรา 39 และมาตรา 40 แต่ละมาตรามีคุณสมบัติผู้สมัคร วิธีจ่ายเงินสมทบ และจำนวนกรณีที่คุ้มครองต่างกัน ไม่ใช่ระบบเดียวที่ใช้กฎเดียวกันทั้งหมด
ความต่างจุดแรกที่ต้องรู้คือมาตรา 33 เป็นภาคบังคับสำหรับคนที่มีนายจ้าง ส่วนมาตรา 39 และมาตรา 40 เป็นภาคสมัครใจสำหรับคนที่ไม่มีนายจ้างหรือออกจากงานประจำแล้ว โดยมาตรา 39 เปิดเฉพาะคนที่เคยเป็นมาตรา 33 มาก่อน ขณะที่มาตรา 40 เปิดให้ผู้ประกอบอาชีพอิสระอายุ 15-65 ปีที่ไม่ได้อยู่ในมาตรา 33 หรือ 39
มาตรา 33 คือใคร ได้สิทธิ์อะไรบ้าง
มาตรา 33 คือผู้ประกันตนภาคบังคับ ได้แก่ลูกจ้างที่ทำงานในสถานประกอบการที่มีนายจ้าง นายจ้างมีหน้าที่ขึ้นทะเบียนและนำส่งเงินสมทบให้ทุกเดือน ผู้ประกันตนกลุ่มนี้ได้รับความคุ้มครอง 7 กรณี คือ เจ็บป่วย คลอดบุตร ทุพพลภาพ เสียชีวิต สงเคราะห์บุตร ชราภาพ และว่างงาน ตามที่ สปส. ระบุไว้ในเมนูสิทธิประโยชน์กองทุนประกันสังคม
เงินสมทบมาตรา 33 อยู่ที่ 5% ของค่าจ้าง นายจ้างสมทบให้เท่ากันอีก 5% ฐานค่าจ้างที่ใช้คำนวณตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 อยู่ระหว่าง 1,650-17,500 บาทต่อเดือน ตามกฎกระทรวงกำหนดค่าจ้างขั้นต่ำและขั้นสูงที่ใช้เป็นฐานในการคำนวณเงินสมทบของผู้ประกันตนตามมาตรา 33 พ.ศ. 2568 เพดานสูงสุดจึงจ่ายไม่เกิน 875 บาทต่อเดือน (ก่อนหน้านี้เพดานอยู่ที่ 15,000 บาท)
ขั้นต่อไป (ยังไม่มีผล): กฎกระทรวงฉบับเดียวกันกำหนดเพดานขั้นถัดไปไว้แล้วคือ 20,000 บาทต่อเดือน ตั้งแต่ 1 มกราคม 2572 และ 23,000 บาทต่อเดือน ตั้งแต่ 1 มกราคม 2575 — ตัวเลขที่ใช้จริงในปี 2569 คือ 17,500 บาทเท่านั้น
มาตรา 39 ต่างจากมาตรา 33 ยังไง
มาตรา 39 สำหรับคนที่เคยเป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 มาก่อน ส่งเงินสมทบมาแล้วไม่น้อยกว่า 12 เดือน แล้วออกจากงาน ต้องยื่นสมัครภายใน 6 เดือนนับจากวันลาออกจากงาน ที่สำนักงานประกันสังคมกรุงเทพมหานครพื้นที่หรือสำนักงานจังหวัด/สาขา (ยกเว้นสำนักงานใหญ่ในกระทรวงสาธารณสุข) ด้วยแบบ สปส.1-20
เงินสมทบมาตรา 39 คงที่ 432 บาทต่อเดือนทุกคน ไม่ว่าเงินเดือนเดิมเท่าไร คิดจากฐาน 4,800 บาทคูณอัตรา 9% ได้รับความคุ้มครอง 6 กรณี คือ เจ็บป่วย คลอดบุตร ทุพพลภาพ ตาย สงเคราะห์บุตร และชราภาพ ต่อเนื่องจากตอนเป็นมาตรา 33 แต่ไม่มีกรณีว่างงาน สถานะมาตรา 39 สิ้นสุดเมื่อเสียชีวิต กลับไปเป็นมาตรา 33 ลาออกเอง ไม่ส่งเงินสมทบ 3 เดือนติดต่อกัน หรือส่งเงินสมทบไม่ครบ 9 เดือนตามรอบที่กำหนด
อ่านคุณสมบัติ วิธีสมัคร ช่องทางชำระเงิน และเงื่อนไขสิ้นสภาพแบบเต็มที่ ประกันสังคม มาตรา 39 คืออะไร สมัครยังไง จ่ายเท่าไหร่
มาตรา 40 มีกี่ทางเลือก
มาตรา 40 สำหรับผู้ประกอบอาชีพอิสระที่ไม่มีนายจ้าง อายุ 15-65 ปีบริบูรณ์ และไม่ได้เป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 หรือ 39 อยู่ สมัครได้หลายช่องทาง เช่น สำนักงานประกันสังคมทุกแห่ง เว็บไซต์ www.sso.go.th แอปพลิเคชัน SSO Plus หรือเคาน์เตอร์เซอร์วิส 7-Eleven
เลือกจ่ายเงินสมทบได้ 3 ทางเลือก ทางเลือกที่ 1 จ่าย 70 บาทต่อเดือน คุ้มครอง 3 กรณี (เจ็บป่วย ทุพพลภาพ ตาย) ทางเลือกที่ 2 จ่าย 100 บาทต่อเดือน เพิ่มกรณีชราภาพเป็น 4 กรณี และทางเลือกที่ 3 จ่าย 300 บาทต่อเดือน เพิ่มกรณีสงเคราะห์บุตรเป็น 5 กรณี ทุกทางเลือกไม่มีกรณีว่างงาน ผู้ประกันตนทางเลือกที่ 2 และ 3 จ่ายเพิ่มเติม (ออมเพิ่ม) ได้อีกไม่เกิน 1,000 บาทต่อเดือน
อ่านรายละเอียดแต่ละทางเลือก หลักฐานสมัคร และช่องทางชำระเงินแบบเต็มที่ ประกันสังคม มาตรา 40 มีกี่ทางเลือก จ่ายเท่าไหร่ ได้อะไรบ้าง
เทียบ ม.33 ม.39 ม.40 ในตารางเดียว
| ประเด็น | มาตรา 33 | มาตรา 39 | มาตรา 40 |
|---|---|---|---|
| ใครสมัครได้ | ลูกจ้างที่มีนายจ้าง | เคยเป็น ม.33 ≥12 เดือน ออกจากงานไม่เกิน 6 เดือน | ผู้ประกอบอาชีพอิสระ อายุ 15-65 ปี ไม่ได้เป็น ม.33/39 อยู่ |
| เงินสมทบ | 5% ของค่าจ้าง (สูงสุด 875 บาท/เดือน) | คงที่ 432 บาท/เดือน | เลือกได้ 70 / 100 / 300 บาท/เดือน |
| จำนวนกรณีคุ้มครอง | 7 กรณี | 6 กรณี | 3, 4 หรือ 5 กรณีตามทางเลือก |
| มีกรณีว่างงานไหม | มี | ไม่มี | ไม่มี (ทุกทางเลือก) |
ใครมีสิทธิ์เงินว่างงาน
เงินทดแทนกรณีว่างงานเป็นสิทธิของผู้ประกันตนมาตรา 33 เท่านั้น ทั้งมาตรา 39 และมาตรา 40 ไม่มีกรณีนี้อยู่ในความคุ้มครองเลยไม่ว่าจะเลือกทางเลือกใด ผู้ที่สิ้นสภาพลูกจ้างมาตรา 33 ต้องส่งเงินสมทบมาแล้วไม่น้อยกว่า 6 เดือนภายใน 15 เดือนก่อนว่างงาน ว่างงานต่อเนื่องตั้งแต่ 8 วันขึ้นไป และขึ้นทะเบียนผ่านเว็บไซต์กรมการจัดหางาน จึงจะเกิดสิทธิ
อัตราเงินทดแทนปัจจุบันคือ 60% ของค่าจ้างรายวันกรณีถูกเลิกจ้าง (ไม่เกิน 180 วันต่อครั้ง) และ 30% กรณีลาออกหรือสิ้นสุดสัญญาจ้าง (ไม่เกิน 90 วันต่อปีปฏิทิน) มีผลตั้งแต่ 28 มิถุนายน 2568 อ่านเงื่อนไขแบบเต็ม วิธีขึ้นทะเบียนออนไลน์ และตัวอย่างการคำนวณที่ ว่างงาน 2569 ขึ้นทะเบียนประกันสังคม ได้เงินเท่าไหร่
ข้าราชการอยู่ในระบบประกันสังคมไหม
ข้าราชการไม่ได้อยู่ในระบบประกันสังคม แต่ใช้สวัสดิการรักษาพยาบาลและระบบบำเหน็จบำนาญของราชการแทน ส่วนพนักงานราชการซึ่งทำงานตามสัญญาจ้างกับส่วนราชการอยู่ในระบบประกันสังคมเหมือนลูกจ้างเอกชนทั่วไป ไม่ได้รับบำเหน็จบำนาญแบบข้าราชการ อ่านความต่างแบบเต็มที่ พนักงานราชการ กับ ข้าราชการ ต่างกันอย่างไร
สำหรับคนที่กำลังหางานราชการและอยากรู้ว่าตำแหน่งที่จะสมัครได้เงินเดือนและสวัสดิการแบบไหน ดูภาพรวมอัตราเงินเดือนข้าราชการตามวุฒิที่ เงินเดือนข้าราชการ 2569 ตามวุฒิ ออกวันไหน เช็คสลิปที่ไหน
อ่านเพิ่มเติม
- ประกันสังคม มาตรา 39 คืออะไร สมัครยังไง จ่ายเท่าไหร่
- ประกันสังคม มาตรา 40 มีกี่ทางเลือก จ่ายเท่าไหร่ ได้อะไรบ้าง
- ว่างงาน 2569 ขึ้นทะเบียนประกันสังคม ได้เงินเท่าไหร่
- พนักงานราชการ กับ ข้าราชการ ต่างกันอย่างไร
- งานราชการล่าสุดทุกหน่วยงาน
คำถามที่พบบ่อย
ประกันสังคม มาตรา 33 39 40 ต่างกันอย่างไร?
มาตรา 33 เป็นภาคบังคับสำหรับลูกจ้างที่มีนายจ้าง คุ้มครอง 7 กรณีรวมว่างงาน มาตรา 39 เป็นภาคสมัครใจสำหรับคนที่เคยเป็นมาตรา 33 มาก่อน จ่ายคงที่ 432 บาทต่อเดือน คุ้มครอง 6 กรณี ไม่มีว่างงาน มาตรา 40 เป็นภาคสมัครใจสำหรับผู้ประกอบอาชีพอิสระ เลือกจ่ายได้ 70 100 หรือ 300 บาทต่อเดือน คุ้มครอง 3-5 กรณีตามที่เลือก ไม่มีว่างงานทุกทางเลือก
มาตรา 33 คือใคร?
ผู้ประกันตนภาคบังคับ คือลูกจ้างที่ทำงานในสถานประกอบการที่มีนายจ้าง นายจ้างมีหน้าที่ขึ้นทะเบียนและนำส่งเงินสมทบให้ทุกเดือน จ่ายเงินสมทบ 5% ของค่าจ้าง (ฐาน 1,650-17,500 บาท) นายจ้างสมทบเท่ากัน
มาตรา 39 ต้องเคยเป็นมาตรา 33 มาก่อนไหม?
ต้องเคยเป็น เงื่อนไขคือส่งเงินสมทบมาตรา 33 มาแล้วไม่น้อยกว่า 12 เดือน และออกจากงานไม่เกิน 6 เดือนนับจากวันลาออก ถึงจะสมัครมาตรา 39 ได้
มาตรา 40 สมัครได้ไหมถ้าไม่เคยทำงานบริษัท?
สมัครได้ มาตรา 40 เปิดให้ผู้ประกอบอาชีพอิสระอายุ 15-65 ปีบริบูรณ์ ไม่จำเป็นต้องเคยเป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 มาก่อน เงื่อนไขคือต้องไม่ได้เป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 หรือ 39 อยู่ในปัจจุบัน และไม่เป็นสมาชิกกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ
มาตรา 39 กับมาตรา 40 จ่ายเงินสมทบต่างกันเท่าไร?
มาตรา 39 จ่ายคงที่ 432 บาทต่อเดือนทุกคน ส่วนมาตรา 40 เลือกได้ 3 ระดับคือ 70 100 หรือ 300 บาทต่อเดือน ยิ่งจ่ายมากยิ่งได้ความคุ้มครองเพิ่มขึ้น
ใครมีสิทธิรับเงินว่างงาน?
เฉพาะผู้ประกันตนมาตรา 33 เท่านั้น ต้องส่งเงินสมทบมาแล้วไม่น้อยกว่า 6 เดือนภายใน 15 เดือนก่อนว่างงาน และขึ้นทะเบียนผ่านเว็บไซต์กรมการจัดหางาน มาตรา 39 และมาตรา 40 ไม่มีกรณีนี้
ข้าราชการอยู่ในระบบประกันสังคมไหม?
ไม่อยู่ ข้าราชการใช้สวัสดิการรักษาพยาบาลและบำเหน็จบำนาญของราชการแทน ส่วนพนักงานราชการซึ่งจ้างตามสัญญาอยู่ในระบบประกันสังคมเหมือนลูกจ้างเอกชน
ลาออกจากงานแล้วต้องสมัครมาตรา 39 ภายในกี่วัน?
ภายใน 6 เดือนนับจากวันที่ลาออกจากงาน ยื่นแบบ สปส.1-20 ด้วยตนเองที่สำนักงานประกันสังคม หากปล่อยเกินกำหนดจะสมัครมาตรา 39 ไม่ได้
ที่มา: สปส. (มาตรา 39) · สปส. (มาตรา 40 การสมัคร) · ไทยโพสต์ (เพดานค่าจ้าง ม.33) · ไทยโพสต์ (อัตราเงินว่างงาน 60%) · Thai PBS (เงินว่างงานเลิกจ้าง 60%) · ThaiJobsGov (พนักงานราชการ vs ข้าราชการ)
อ่านต่อ: ประกาศรับสมัครงานราชการล่าสุด
อัปเดตล่าสุด 27 ก.ย. 2569
