พนักงานราชการ กับ ข้าราชการ ต่างกันที่สถานะและรูปแบบการทำงานอย่างชัดเจน ข้าราชการได้รับการบรรจุในตำแหน่งถาวรตามกฎหมาย ส่วนพนักงานราชการทำงานตามสัญญาจ้างที่กำหนดระยะเวลา มีสิทธิประโยชน์และระบบเงินหลังสิ้นสุดการทำงานต่างกัน ขณะที่ลูกจ้างชั่วคราวต้องตรวจรายละเอียดจากประกาศและสัญญาของแต่ละหน่วยงานเป็นหลัก
สรุปสั้นๆ
- ข้าราชการได้รับการบรรจุในตำแหน่งถาวรและทำงานโดยไม่จำกัดระยะเวลา
- พนักงานราชการได้รับการจ้างตามสัญญา การต่อสัญญาขึ้นอยู่กับผลประเมิน ความจำเป็น และงบประมาณ
- พนักงานราชการอยู่ในระบบประกันสังคม และไม่ได้รับบำเหน็จบำนาญแบบข้าราชการ
- สถานะ เงินเดือน และสิทธิของลูกจ้างชั่วคราวต้องตรวจจากประกาศรับสมัครและสัญญาจ้างแต่ละแห่ง
ในบทความนี้
พนักงานราชการ กับ ข้าราชการ ต่างกันอย่างไร
ข้าราชการเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐที่ได้รับการบรรจุตามกฎหมายข้าราชการ มีตำแหน่งถาวร และปฏิบัติงานต่อเนื่องโดยไม่จำกัดระยะเวลา ส่วนพนักงานราชการคือบุคลากรที่ส่วนราชการ หน่วยงานของรัฐ หรือหน่วยงานในกำกับของรัฐจ้างตามสัญญา โดยจ่ายค่าตอบแทนจากงบประมาณของส่วนราชการ
หัวใจของความแตกต่างจึงอยู่ที่คำว่า “บรรจุ” กับ “สัญญาจ้าง” การเป็นพนักงานราชการไม่ใช่การบรรจุเป็นข้าราชการ และการต่อสัญญาก็ไม่ใช่การเลื่อนขั้นหรือเลื่อนตำแหน่งแบบข้าราชการ สัญญาอาจเป็นรายปีหรือตามโครงการ และสามารถต่อได้ตามผลการปฏิบัติงาน ความจำเป็นของหน่วยงาน และงบประมาณ
งานของพนักงานราชการมักสนับสนุนภารกิจของหน่วยงาน เช่น งานธุรการ งานวิเคราะห์นโยบาย งานวิจัย งานบริการประชาชน หรืองานเฉพาะทาง โดยมีเป้าหมายเพื่อให้บริการสาธารณะเช่นเดียวกัน แต่สถานะและสิทธิที่ได้รับไม่เหมือนข้าราชการ
| ประเด็น | ข้าราชการ | พนักงานราชการ |
|---|---|---|
| สถานะการทำงาน | ได้รับการบรรจุตามกฎหมายข้าราชการ | จ้างตามสัญญากับส่วนราชการ |
| ระยะเวลา | ตำแหน่งถาวร ไม่จำกัดระยะเวลา | มีกำหนดระยะเวลาและอาจต่อสัญญาได้ |
| ผลตอบแทน | เรียกว่าเงินเดือน มีโครงสร้างตามระดับ | เรียกว่าค่าตอบแทน ตามกรอบที่กำหนด |
| ระบบสิทธิหลัก | สวัสดิการและบำเหน็จบำนาญของข้าราชการ | ประกันสังคมและสิทธิประโยชน์ตามระเบียบ |
| ข้าราชการ | ได้รับการบรรจุตามกฎหมาย มีตำแหน่งถาวรและไม่จำกัดระยะเวลา |
|---|---|
| พนักงานราชการ | ทำงานตามสัญญาจ้างที่มีกำหนดระยะเวลา |
| การต่อสัญญาพนักงานราชการ | พิจารณาจากผลการปฏิบัติงาน ความจำเป็น และงบประมาณของหน่วยงาน |
| ผลตอบแทนพนักงานราชการ | ใช้คำว่าค่าตอบแทนและกำหนดภายใต้กรอบที่เกี่ยวข้อง |
| ระบบประกัน | พนักงานราชการอยู่ในระบบประกันสังคม |
| บำเหน็จบำนาญ | พนักงานราชการไม่ได้รับบำเหน็จบำนาญแบบข้าราชการ |
| ลูกจ้างชั่วคราว | ต้องตรวจสถานะ ค่าจ้าง และสิทธิจากประกาศกับสัญญาของแต่ละหน่วยงาน |
พนักงานราชการ คืออะไร และสัญญาจ้างเป็นแบบไหน
พนักงานราชการเป็นบุคลากรภาครัฐที่ทำงานภายใต้ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยพนักงานราชการ พ.ศ. 2547 หลักสำคัญคือการใช้สัญญาจ้างเพื่อให้หน่วยงานบริหารกำลังคนตามภารกิจได้ยืดหยุ่นกว่าการบรรจุข้าราชการประจำ
พนักงานราชการแบ่งเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่ พนักงานราชการทั่วไป ซึ่งทำงานที่เป็นภารกิจตามปกติของส่วนราชการ และพนักงานราชการพิเศษ ซึ่งทำงานที่ต้องใช้ความเชี่ยวชาญสูงหรือทักษะเฉพาะกิจ รายงานเกี่ยวกับระเบียบดังกล่าวระบุว่า พนักงานราชการทั่วไปมักทำสัญญา 4 ปี ส่วนพนักงานราชการพิเศษอาจมีระยะเวลาสั้นกว่า ทั้งนี้ ผู้สมัครควรยึดประกาศและสัญญาของตำแหน่งนั้นเป็นสำคัญ
กระบวนการโดยทั่วไปเริ่มจากหน่วยงานประกาศรับสมัคร ระบุคุณสมบัติ อัตราค่าตอบแทน และรายละเอียดตำแหน่ง จากนั้นจึงรับสมัคร ทดสอบหรือสัมภาษณ์ ประกาศผล และทำสัญญาจ้างกับผู้ผ่านการเลือกสรร ภายในสัญญาจะกำหนดระยะเวลาจ้าง ค่าตอบแทน สิทธิประโยชน์ และเงื่อนไขอื่นที่เกี่ยวข้อง
- การครบกำหนดสัญญาไม่ได้หมายความว่าจะได้รับการต่อสัญญาโดยอัตโนมัติ
- ผลประเมินการทำงานเป็นปัจจัยสำคัญในการพิจารณาต่อสัญญา
- หน่วยงานต้องยังมีความจำเป็นและมีงบประมาณสำหรับการจ้าง
- ผู้สมัครควรอ่านเงื่อนไขในประกาศและสัญญาจ้างก่อนตัดสินใจ
พนักงานราชการ เงินเดือนและสวัสดิการเป็นอย่างไร
ผลตอบแทนของพนักงานราชการใช้คำว่าค่าตอบแทน ไม่ใช่เงินเดือนแบบข้าราชการ ส่วนราชการกำหนดค่าตอบแทนภายใต้กรอบของคณะกรรมการบริหารพนักงานราชการ โดยพิจารณาจากลักษณะงาน ความรู้ ความสามารถ และประสบการณ์ ดังนั้น บทความนี้ไม่สามารถระบุอัตราเดียวที่ใช้กับทุกตำแหน่งได้ ผู้สมัครต้องดูตัวเลขจากประกาศรับสมัครของหน่วยงานนั้นโดยตรง
สิทธิประโยชน์ที่มีการระบุถึง ได้แก่ สิทธิการลาประเภทต่าง ๆ ค่าตอบแทนการปฏิบัติงานนอกเวลาราชการ ค่าใช้จ่ายในการเดินทางไปราชการ ค่าตอบแทนเมื่อออกจากราชการโดยไม่มีความผิด บัตรประจำตัว เครื่องแบบ สิทธิประกันสังคม และกองทุนเงินทดแทน นอกจากนี้ บางหน่วยงานอาจจัดสวัสดิการเพิ่มเติมตามนโยบายของตน
ด้านการลา พนักงานราชการมีสิทธิลาป่วย ลากิจ และลาพักผ่อนประจำปี แต่จำนวนวันและรายละเอียดเงื่อนไขไม่ได้รับการยืนยันไว้ในข้อมูลที่ใช้อ้างอิงสำหรับบทความนี้ จึงควรตรวจระเบียบล่าสุดและประกาศของหน่วยงานต้นสังกัด ไม่ควรนำจำนวนวันลาของตำแหน่งหรือหน่วยงานหนึ่งไปใช้สรุปกับทุกแห่ง
สำหรับคำถามว่า “พนักงานราชการ เงินเดือนตันเท่าไหร่” ยังไม่มีตัวเลขเพดานค่าตอบแทนที่ยืนยันและใช้ได้กับทุกตำแหน่งจากรายงานที่อ้างอิง เพราะค่าตอบแทนสัมพันธ์กับกลุ่มงาน ลักษณะงาน และกรอบที่เกี่ยวข้อง วิธีตรวจสอบที่ตรงที่สุดคืออ่านอัตราค่าตอบแทนในประกาศรับสมัคร พร้อมดูเงื่อนไขการปรับค่าตอบแทนของตำแหน่งนั้น
ข้อควรรู้: พนักงานราชการไม่ใช่ข้าราชการ การต่อสัญญาจ้างจึงไม่เท่ากับการบรรจุหรือเลื่อนตำแหน่งแบบข้าราชการ
เคล็ดลับ: ก่อนลงนามสัญญา ควรตรวจระยะเวลาจ้าง เงื่อนไขต่อสัญญา ค่าตอบแทน การลา ประกันสังคม และเหตุสิ้นสุดการจ้างให้ครบ
บำเหน็จบำนาญของข้าราชการและพนักงานราชการ
ข้าราชการได้รับสวัสดิการด้านบำเหน็จบำนาญตามระบบของข้าราชการ แต่พนักงานราชการไม่ได้รับบำเหน็จบำนาญจากกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ และไม่ได้มีสิทธิบำนาญเมื่อเกษียณในรูปแบบเดียวกับข้าราชการประจำ
พนักงานราชการอยู่ในระบบประกันสังคม จึงต้องพิจารณาสิทธิเงินชราภาพตามหลักเกณฑ์ประกันสังคม รายงานของ KTC ระบุถึงสิทธิเงินบำเหน็จชราภาพจากสำนักงานประกันสังคม โดยอ้างเงื่อนไขอายุครบ 60 ปีบริบูรณ์ ในกรณีที่ความเป็นผู้ประกันตนสิ้นสุดลงและมีอายุครบ 55 ปีบริบูรณ์ อย่างไรก็ตาม ผู้ปฏิบัติงานควรตรวจสอบหลักเกณฑ์ปัจจุบันกับสำนักงานประกันสังคมก่อนวางแผนเกษียณ เนื่องจากสิทธิจริงขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของผู้ประกันตนแต่ละราย
ความแตกต่างนี้มีผลต่อการวางแผนการเงินระยะยาวอย่างมาก ผู้สมัครไม่ควรพิจารณาเฉพาะค่าตอบแทนรายเดือน แต่ควรดูพร้อมกันทั้งระยะเวลาสัญญา ประกันสังคม สวัสดิการของหน่วยงาน และเงินออมส่วนตัว เพื่อให้เห็นผลตอบแทนตลอดช่วงการทำงานอย่างครบถ้วน
ลูกจ้างชั่วคราว คืออะไร ต่างจากพนักงานราชการหรือไม่
คำว่าลูกจ้างชั่วคราว ราชการไม่ควรถูกใช้แทนคำว่าพนักงานราชการโดยอัตโนมัติ แม้ทั้งสองกลุ่มอาจทำงานในหน่วยงานราชการและมีการจ้างที่ไม่ใช่การบรรจุเป็นข้าราชการ แต่รายละเอียดสถานะ แหล่งงบประมาณ ค่าจ้าง ระยะเวลาจ้าง และสิทธิประโยชน์ต้องพิจารณาจากประกาศและสัญญาของแต่ละตำแหน่ง
ข้อมูลอ้างอิงสำหรับบทความนี้ไม่ได้ระบุเกณฑ์กลางของลูกจ้างชั่วคราวทุกหน่วยงาน จึงยังไม่สามารถยืนยันอัตราเงินเดือน สวัสดิการ หรือสิทธิหลังสิ้นสุดการจ้างที่ใช้ร่วมกันทั้งหมดได้ เช่นเดียวกับคำค้นเกี่ยวกับลูกจ้างชั่วคราวรายเดือนกระทรวงสาธารณสุข ลูกจ้างชั่วคราวศาลยุติธรรม ลูกจ้างชั่วคราวกรมสรรพากร และลูกจ้างชั่วคราวครูผู้ช่วย ซึ่งต้องตรวจประกาศของหน่วยงานและตำแหน่งนั้นโดยตรง
ก่อนสมัครงานลูกจ้างชั่วคราวในหน่วยงานราชการ ควรตรวจอย่างน้อย 5 เรื่องต่อไปนี้
- ชื่อสถานะการจ้างที่ระบุในประกาศ
- วันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดของสัญญา
- ค่าจ้างรายเดือนหรือรูปแบบค่าตอบแทน
- สิทธิประกันสังคม การลา และสวัสดิการอื่น
- เงื่อนไขต่อสัญญา เลิกจ้าง และการประเมินผล
หากประกาศใช้ถ้อยคำไม่ชัดเจน ควรสอบถามฝ่ายทรัพยากรบุคคลของหน่วยงานก่อนสมัครหรือก่อนลงนาม ไม่ควรสรุปสิทธิจากชื่อตำแหน่งเพียงอย่างเดียว
เลือกสมัครงานภาครัฐแบบใดให้เหมาะกับตัวเอง
ผู้ที่ให้ความสำคัญกับตำแหน่งถาวร ระบบสวัสดิการข้าราชการ และบำเหน็จบำนาญ อาจพิจารณาเส้นทางสอบบรรจุข้าราชการ ส่วนผู้ที่สนใจงานตามภารกิจเฉพาะด้านและยอมรับการจ้างแบบมีกำหนดระยะเวลาได้ อาจพิจารณาตำแหน่งพนักงานราชการ ขณะที่งานลูกจ้างชั่วคราวต้องประเมินเป็นรายประกาศ เพราะเงื่อนไขอาจต่างกันตามหน่วยงานและตำแหน่ง
ก่อนตัดสินใจ ควรเปรียบเทียบลักษณะงาน ค่าตอบแทน สัญญา สิทธิการลา ประกันสังคม สวัสดิการเพิ่มเติม และโอกาสเติบโต หากเป้าหมายระยะยาวคือการเป็นข้าราชการ ต้องเข้าใจก่อนว่าการเป็นพนักงานราชการไม่ได้เปลี่ยนสถานะเป็นข้าราชการโดยอัตโนมัติ การเข้ารับราชการยังต้องเป็นไปตามกระบวนการสรรหาและสอบแข่งขันที่กำหนด
- อ่านประกาศฉบับเต็ม: อย่าดูเฉพาะชื่อตำแหน่งหรือยอดค่าตอบแทน
- ตรวจสัญญา: ดูระยะเวลา เงื่อนไขต่อสัญญา และเหตุสิ้นสุดการจ้าง
- แยกสิทธิแต่ละระบบ: สิทธิของข้าราชการ พนักงานราชการ และลูกจ้างชั่วคราวไม่เหมือนกัน
- วางแผนระยะยาว: รวมประกันสังคม เงินออม และความต่อเนื่องของรายได้ไว้ในการตัดสินใจ
ข้อควรระวัง: อย่าใช้สิทธิหรืออัตราค่าจ้างของหน่วยงานหนึ่งสรุปแทนทุกแห่ง โดยเฉพาะตำแหน่งลูกจ้างชั่วคราว ควรยึดประกาศและสัญญาจ้างฉบับจริง
คำถามที่พบบ่อย
พนักงานราชการ คืออะไร
พนักงานราชการคือบุคลากรที่ส่วนราชการ หน่วยงานของรัฐ หรือหน่วยงานในกำกับของรัฐจ้างตามสัญญาที่มีกำหนดระยะเวลา โดยได้รับค่าตอบแทนจากงบประมาณของส่วนราชการ
พนักงานราชการ เงินเดือนตันเท่าไหร่
ยังไม่มีการยืนยันเพดานค่าตอบแทนตัวเลขเดียวที่ใช้กับทุกตำแหน่ง ค่าตอบแทนขึ้นอยู่กับกรอบ กลุ่มงาน ลักษณะงาน และประกาศของหน่วยงาน จึงควรตรวจประกาศรับสมัครตำแหน่งนั้นโดยตรง
พนักงานราชการ ลาป่วยได้กี่วัน
พนักงานราชการมีสิทธิลาป่วย แต่ข้อมูลอ้างอิงในบทความนี้ไม่ได้ยืนยันจำนวนวันที่ใช้กับทุกหน่วยงาน ควรตรวจระเบียบล่าสุดและหลักเกณฑ์ของหน่วยงานต้นสังกัด
พนักงานราชการได้รับบำเหน็จบำนาญหรือไม่
พนักงานราชการไม่ได้รับบำเหน็จบำนาญจากกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ แต่เป็นผู้ประกันตนในระบบประกันสังคมและอาจได้รับสิทธิเงินชราภาพตามเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง
ลูกจ้างชั่วคราว ราชการ เงินเดือนเท่าไหร่
ยังไม่มีการยืนยันอัตราเดียวสำหรับลูกจ้างชั่วคราวทุกหน่วยงาน ต้องดูค่าจ้างที่ระบุในประกาศรับสมัครและสัญญาจ้างของตำแหน่งนั้น
แหล่งอ้างอิง
- พนักงานราชการ กับ พนักงานรัฐวิสาหกิจ ต่างกันอย่างไร? เปรียบเทียบสองบทบาทอาชีพ — KTC
- ไขทุกข้อสงสัย! ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยพนักงานราชการ พ.ศ. 2547 กับการทำงานจริง — ชีทติวสอบราชการ พนักงานราชการ
- ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยพนักงานราชการ พ.ศ. 2547 — กรมประชาสัมพันธ์
กำลังมองหางานราชการอยู่หรือเปล่า? ThaiJobsGov รวมประกาศรับสมัครงานราชการ รัฐวิสาหกิจ และข่าวสอบ อัปเดตทุกวัน
ดูประกาศงานพนักงานราชการ-ลูกจ้างชั่วคราวล่าสุด · กลับหน้าแรก ThaiJobsGov
อัปเดตล่าสุด 25 ก.ย. 2569 05:43 น.
